Portie veerkracht – deel 7: ‘Eigenlijk ben ik steeds gewoner geworden’

· · · | 'Portie Veerkracht' - interviewreeks · Echte verhalen van echte mensen · Persoonlijke groei

Het is weer tijd voor een portie veerkracht van de oudste generatie. Op A brand new story deel ik die regelmatig, omdat je de beste verhalen hoort van doodgewone mensen en al gauw veel meepikt van hun ervaring. Zoals die van Koosje van der Kolk, die leerde dat je veel meer te geven hebt als je jezelf de moeite waard vindt. 


Gezellig meedoen en geen emoties tonen. Dat was de boodschap die Koosje van der Kolk (1951) meekreeg in het grote, katholieke gezin waarin zij opgroeide. Lang heeft ze zich daarin geschikt.

 

‘Ik kom uit een gezin van zeven kinderen. Mijn ouders hebben alles binnen hun mogelijkheden gedaan om ons een veilige jeugd te bieden. Maar emoties tonen, dat gebeurde niet. 

 

‘De “gezellige buitenkant” paste niet bij het verborgen verdriet dat ik bij hen voelde’

 

Bijvoorbeeld over mijn oudere broer die het syndroom van Down had en veel zorg gaf, maar ook over niet verwezenlijkte ambities en oud zeer. Mijn vader heeft altijd bij dezelfde werkgever in de staal- en houtbewerking gewerkt. Zijn kwaliteiten werden er niet gezien of gewaardeerd, terwijl hij zo veel meer in zijn mars had. Hoe teleurgesteld hij daarover was, heb ik pas na zijn dood begrepen.’

 

‘Ook mijn moeder torste de nodige teleurstellingen met zich mee. Maar over dat alles werd met geen woord gerept. Mijn ouders hadden simpelweg niet geleerd zich te uiten en waren onmachtig om dat te veranderen. Maar als kind pikte ik die signalen wel op en raakte erdoor in de war.

 

‘Ik wist niet wie ik was noch wat ik wilde in het leven, en het zou nog best een tijd duren voor ik daar achter kwam’

 

‘Een eerste aanzet tot zelfkennis zette ik toen ik, na een opleiding in de verpleging, op mijn 23ste koos voor de Sociale Academie. Dat was een ware speeltuin voor zelfontwikkeling, je kreeg er alle ruimte om jezelf te ontdekken. Ik leerde er dat ik naar mezelf mocht luisteren. Toen mijn vader in die tijd ongeneeslijk ziek werd, stond ik mezelf dan ook toe om te voelen; ik mocht eindelijk huilen van mezelf, daar had ik nu een reden voor. Ik heb het maandenlang gedaan, in mijn eentje.’

 

Verdoofd

‘Ook nam ik me voor om – zo lang het nog kon – tegen hem te zeggen dat ik van hem hield. Ik zie mezelf nog staan in de keuken, al mijn moed bijeenrapend, om hem te vertellen dat hij een goede vader was. Dat was moeilijk, want we hebben nooit echt contact kunnen maken. Maar hij heeft alles voor ons gedaan wat binnen zijn mogelijkheden lag. Daar wilde ik hem voor bedanken. Na zijn overlijden voelde ik me dood van binnen, verdoofd. Na maanden van diepe rouw, nam ik een rigoureus besluit: ik brak met het katholieke geloof en werd communist. Om letterlijk afstand te nemen, accepteerde ik een baan in de verpleging in Frankrijk en vertrok voor een jaar.’

 

‘Terug in Nederland zette ik die zoektocht naar mezelf voort. Al het sociaal wenselijke gedrag schudde ik van me af. Ik leefde alleen in een huisje in Friesland en begon een soort verlate pubertijd.

 

‘Ik ontwikkelde alsnog een soort wrok naar mijn ouders en mijn omgeving, omdat ze me niet hadden erkend voor wie ik ben’

 

‘Daar ging ik ver in. Zo werd ik communist-af en sloot me aan bij een Friese groep radicale lesbiennes die zich tegen hetero’s keerde en tegen de door mannen gedomineerde maatschappij. Van huis uit had ik onbewust meegekregen dat je als meisje mannen moest behagen; dat je altijd beschikbaar moest zijn en geen eigen behoeftes mocht hebben. Met vrouwen leerde ik mijn gevoelens te ontdekken en te delen. Dat ik überhaupt behoeftes had, ook seksuele, was een openbaring. Van mijn familie raakte ik vervreemd. Ik was trots en hooghartig, dacht het allemaal beter te weten. Elk familiefeestje – waar ik ondanks alles welkom bleef – wist ik te verpesten met het opdringen van mijn meningen.’

 

Alleen

‘Die fase eindigde heel plots toen mijn morele grens werd bereikt. Vanwege de radicale ideeën en het “proletarische winkelen” dat binnen de groepering gebruikelijk was, heerste er angst voor de politie. De leden besloten zich daarom te wapenen en namen schietles. Dat ging me echt veel te ver. Het viel niet te rijmen met mijn degelijke achtergrond; ik ben opgevoed als een eerlijk mens. Ik brak met de groep en merkte hoe ver ik verwijderd was geraakt van mijn omgeving. Nu pas was ik echt alleen.’

 

‘Als begin dertiger moest ik uitzoeken, begrijpen, heel worden. En dat begon met verantwoordelijkheid nemen voor mijn eigen ervaringen en stoppen met anderen de schuld te geven’

 

Dat was eng, maar het bracht ook inzicht en verlichting. Langzaamaan vond ik mijn gevoel terug en leerde ik omgaan met het kwetsbare in mezelf. Tot dan toe bewoog ik me in de wereld met een gesloten hart. Want dát is wat er met je gebeurt als je anderen pijn doet, weet ik inmiddels: dan verhard je en zie je altijd de fout in de ander.’

 

Thuis

‘Een ommekeer kwam tijdens een reis naar India, waar ik yoga en meditatie leerde kennen en, na terugkomst op Nederlandse bodem, het Tibetaans boeddhisme. Het voelde alsof ik thuiskwam. Ik leerde dat ik gelukkig mocht zijn en dat we op vele manieren met alle wezens verbonden zijn. Boeddhisten zijn ervan overtuigd dat je als mens meerdere levens leidt. Als je daarin zoals ik gelooft, dan heb je dus in elk leven al een moeder gehad die goed voor je was. Ik sloot me aan bij het Tibetaans boeddhistische centrum het Maitreya Instituut*. En leerde er onder andere om te luisteren. Daardoor stopte ik met mensen overtuigingen opdringen die ze toch niet willen horen. Dat is verspilde energie en maakt eenzaam bovendien.’

 

‘Al luisterend, lukte het me ook om mijn moeders vertrouwen terug te winnen. Dat vroeg geduld, maar uiteindelijk leverde deze open houding zoveel op’

 

‘Het hart van mijn moeder ontdooide, en ik begon te ontdekken wie zij werkelijk was. En wat bleek? We hadden veel meer met elkaar gemeen dan ik dacht. Ook zij was hoog-gevoelig, pikte alle emoties van anderen op, maar had zich nooit mogen uiten. Toen ik me dat realiseerde, voelde ik me dichter bij haar staan dan ooit. Dankzij de herstelde band, heb ik mijn moeder de laatste 10 jaar van haar leven van dichtbij kunnen meemaken. Het heeft me veel vreugde gegeven om kleine dingen voor haar te mogen doen.’

 

‘Lang baseerde ik veel keuzes op de overtuiging dat ik alleen gelukkig kon zijn als ik succes zou hebben in de liefde en in de maatschappij. Maar het boeddhisme leerde me dat iedereen zijn beperkingen heeft en dat liefdevolle vriendelijkheid voor anderen geluk brengt.

 

‘Ik hield op me te vergelijken met anderen en leerde goed te zijn voor mezelf’

 

‘Ik neem rust wanneer ik moe ben, ik mag genieten, ik verzorg mezelf goed. En het mooie is: hoe meer ik dat doe, hoe beter ik voor anderen kan zorgen, heb ik ontdekt. Je hebt zoveel meer te geven als je jezelf de moeite waard vindt.’

 

‘De laatste drie decennia besteed ik bijna al mijn tijd aan projecten voor het Maitreya Instituut. Zo heb ik bijgedragen aan diverse boeken over het boeddhisme. Als mijn levenswerk beschouw ik de biografie die ik schreef over mijn leraar Geshe Dhonden: hoe hij in Tibet leefde met zijn familie, over zijn vlucht uit het land en zijn grote inspanningen om het boeddhisme buiten Tibet weer nieuw leven in te blazen. Ook ben ik nauw betrokken bij de werkgroep Stervensconsulenten. In het boeddhisme ligt er veel nadruk op de voorbereiding op de dood. Mensen die in de laatste fase zijn aangekomen en interesse hebben in de boeddhistische leer, informeren en adviseren wij daarover. Om te kunnen leven, heb ik deze activiteiten tot mijn pensioen gecombineerd met de zorg bij een vakantie- en zorghotel en voor een mevrouw met ALS.’

 

‘Goed beschouwd, ben ik steeds gewoner geworden. En heb vooral oog gekregen voor wat er goed gaat’

 

Groeien is leren omgaan met wie je bent, en dat lukt me steeds beter. Het is een zoektocht geweest, maar eindelijk accepteer ik mezelf als Koosje: alleenstaand en gelukkig.’

 

 

Interview: Claar Hellwig en Teus Lebbing

Tekst: Teus Lebbing, www.abrandnewstory.nl

Foto: Péta Vlieger

 

*Het Maitreya Instituut in Loenen maakt de principes en methoden van het Tibetaanse boeddhisme toegankelijk. Voor meer informatie, zie: www.maitreya.nl.


Eerdere interviews in deze serie ‘Portie veerkracht’: 

1 – Louky Blitz: ‘Als ik lief was, hielden mensen van me’

2 – Ron Renooij: ‘Door emoties te lozen, kreeg ik weer lucht om verder te gaan’

3 – Fokke Wijnstra: ‘Van dat strijden ben ik afgekickt’

4 – Carla Benjamins: ‘Ook een stoer mens als ik kan eenzaam zijn’

5 Rita Cast: ‘Het verdriet blijft, maar ik kan me wel weer gelukkig voelen’

6 – Paul van Tongeren: ‘Zo’n drive had ik nooit gehad als de oorlog me niet was overkomen’

 

Meer lezen over wat contact met de oudste generatie je kan opleveren? Eerder schreef ik ‘Hoezo zijn ouderen nutteloos en duur?’ ‘Voor je het weet, verlies je de verbinding’ en ‘Geen bullshit meer’ (over the making of van deze serie).


13 Comments

Corrie says:

22 maart 2018 at 17:04

Heftig hoor. Bijzonder verhaal. Hoe spoor je die toch op?

Reply

Hennik says:

23 maart 2018 at 09:22

Het blijft maar mooie interviews druppelen! Merkwaardig zo’n zwerftocht langs allerlei – ismen die dan na veel teleurstellingen zo’n positieve bestemming vindt.

Reply

Arnold says:

23 maart 2018 at 09:51

Wat een bijzondere zoektocht!

Reply

Anita Nauta says:

23 maart 2018 at 11:45

Een tijdje stil rond Teus betekent vaak broeden op een mooi verhaal. Gelukkig heb je nu ook je ei gelegd. En ik heb ervan gesmuld – een week voor Pasen 😉 Wat een bijzondere vrouw en wat een prachtige levenservaring. Ik word er stil van en ga me zeker verder verdiepen in het boeddhisme. Bedankt Koosje en Teus.

Reply

Inge Smak says:

26 maart 2018 at 09:01

Stoppen met mijzelf met anderen te vergelijken! Ik had het mij al eens voorgenomen… maar deze wijsheid was diep weg gezakt!
Ik ga hem weer koesteren. ??

Reply

Carla says:

26 maart 2018 at 09:59

Wat moet een mens zich soms toch in heftige zaken storten om tot “zichzelf” te komen.

Reply

Hans van den Bogaert says:

29 maart 2018 at 12:11

Prachtige samenvatting van een boeiend leven! Krachtig geformuleerd ook.

Reply

Péta says:

29 maart 2018 at 12:13

Wat een mooi verhaal!

Reply

Thirza says:

29 maart 2018 at 12:14

How lovely to read your story – wonderful that you had the chance to tell it so succinctly.

Reply

Yke says:

10 april 2018 at 11:05

Wat fijn om je levensverhaal te mogen delen. Ik wens je voor de toekomst veel positieve energie op je vervolg reis op het Dharma pad.

Reply

Els says:

11 april 2018 at 13:12

Wat een bijzondere en mooie combinatie van niets ontziende zelfkennis, nuchterheid én (zelf)compassie. Rode draad (een van dé…) in alle verhalen is de moed die al deze mensen tonen; de moed om het leven het hoofd te bieden en in de spiegel te kijken en steeds opnieuw door te gaan, te groeien. En daardoor bloeien ze – prachtig

Reply

Terzin Pellha says:

13 juli 2018 at 13:15

Wat mooi, jouw verhaal Koosje, dankjewel!
En een te gek initiatief!

Reply

Paula Matthijsse says:

2 augustus 2018 at 12:54

Wat een mooi en eerlijk verhaal!

Reply

Leave a comment