Meer mensen bereiken, beroeren en daarmee nóg meer voor anderen betekenen. Die drive dacht ik nu wel zo’n beetje getemperd te hebben. In plaats daarvan zit de onrust me op de hielen: moet ik…? zal ik…? wil ik…?

Het boek van mijn leven is de wereld in en warm ontvangen. Mijn verhaal doet ertoe, ik doe er toe: een droomscenario. Maar waar blijft dan toch de gelukzalige voldoening? Ik zou zo graag even leunen en niets hoeven, maar dat mag niet van mezelf.

Ben ik dan toch weer in de schaamte-val gedoken? Het zeurderige gevoel niet te voldoen is een herkenbaar mechanisme voor vervangkinderen zoals ik. We zijn ‘schamers van nature’ en leven voor twee, weet ik sinds ik me in het onderwerp verdiep.

Want als je geboren wordt in de schaduw van een overleden broer of zus is het moeilijk je ooit genoeg te voelen

Bewust of onbewust is er altijd de vraag of je er geweest was als je voorganger was blijven leven. Of je er überhaupt wel mag zijn.

Hoe graag ik ‘m ook wegduw, ik ken de twijfel. Met mijn komst, een jaar na de stilgeboorte van mijn babybroer, had ik niet alleen een verlies te compenseren, maar ik kon ook het verdriet van mijn moeder verzachten. Van jongs af aan heb ik daar een handige oplossing voor gevonden: floreren, presteren, in de pas te lopen, bijdragen… En kan het zijn dat ik een tandje ben gaan bijzetten om ook het gemis van mijn vader goed te maken, die vlak voor mijn geboorte suïcide pleegde?

Van betekenis zijn voor anderen is mijn levensbatterij, daar haal ik mijn heilige vuur uit.

Maar het blijft een zoektocht hoe ik kan dealen met de keerzijde: dat ik nooit álles zal kunnen betekenen voor iederéén, hoezeer ik ook mijn best doe

Wat me in ieder geval helpt, ontdek ik met 55 jaar vallen en opstaan, is de verademing van het inzicht. Dat ik erken en herken welke impact mijn bijzondere positie op mijn leven heeft. Zo kan ik beetje bij beetje loslaten wat ik niet ben: de vervanger van mijn stil-geboren broer, noch die van mijn overleden vader, noch de redder van mijn familie en de hele wereld.

Dat besef blijft in schokken komen, vaak pas nadat ik weer volop in de overdrive ben geschoten.

Maar ik heb een nieuwe troef: tegenwoordig krijg ik fantastische steun uit onverwachte hoek

Want doordat ik meer en makkelijker deel over mijn binnenwereld – bijvoorbeeld tijdens lezingen, een fijne spin-off van mijn boek – durven mensen zich óók te openen naar mij. En steken me in hun enthousiasme zomaar harten onder de riem.

Laatst was het weer zo ver, tijdens een geanimeerd optreden over de impact van schaamte en geheimen. Een vrouw, na afloop: ‘Het is zo mooi om te zien hoe open je in het leven staat, ondanks je start vol verliezen. Je energie en nieuwsgierigheid zijn aanstekelijk, dat wou ik je echt even zeggen.’ Ik slik, vang haar bemoedigende blik en er klikt iets. Ik realiseer me: mijn babybroer kon niet leven, mijn vader kon niet leven, maar ik kan dat gelukkig wel.

Dat ik er ben, zegt genoeg. Daar hoef ik niets extra’s voor te doen.

© Teus Lebbing, www.abrandnewstory.nl
© portret uit eigen archief

Kom je ook?
Op 5 juni, in de week van de mentale gezondheid, organiseert Missie Mentaal in de Openbare Bibliotheek in Amsterdam het Mentaal Boekenbal, een unieke middag vol inspiratie, verhalen en verbinding rondom het thema ‘Overbruggen’. Ik ben er te gast, samen met andere bevlogen auteurs die zich op diverse manieren inzetten voor meer bewustzijn rondom mentale thema’s. Dus als je zin hebt? Toegang is gratis en inschrijven kan hier.

Schaamte, over de eenzaamheid en het zwijgen achter de voordeur ligt in de boekhandels en is online verkrijgbaar. En je kan ook een kersvers exemplaar bestellen via deze pagina – gesigneerd en wel!